ZNALEZIENIE  OPOWIEDNIEGO  FINAŁU  - Lee Morris

Ostatnie słowa mogą dopełnić albo popsuć całe nabożeństwo uwielbieniowe. Tak jak ostatnie zdanie w powieści albo scena w filmie, zamykająca modlitwa w pewnych kręgach, lub błogosławieństwo w innych, określa nastrój jaki uczestnicy uwielbienia wynoszą z tego doświadczenia.
Niektóre przesłania wstrząsają kongregacją. Oto przykład: asystent kaznodziei przyszedł na nabożeństwo mocno spóźniony i przysiadł w tylnej ławce, skąd było tylko o krok do jego biura. W tym samym momencie, gdy pastor wezwał go do końcowej modlitwy, w biurze zabrzmiał dzwonek telefonu. Asystent automatycznie pomodlił się: „Halo, Panie. Tu pastor Mike. W czym mogę pomóc?”
Z drugiej strony, kiedy w czasie nabożeństwa coś się nie powiedzie, modlitwa może uratować sytuację. Przypominam sobie pewną zatroskaną matkę, której twarz wyrażała niewielkie zainteresowanie zakończonym właśnie kazaniem o kobiecie, która dotknęła rąbka szaty Jezusa. Modliłem się słowami: „Dziękujemy ci za ludzi będących tutaj, którzy pozwolili dotknąć się niespokojnym i udręczonym osobom, i tak jak nasz Pan poczuli, jak uchodzi z nich siła dla uzdrowienia innych”.
Ta matka później zwierzyła się: „Mój syn i jego żona rozstają się i byłam tym tak zatroskana, że ledwie mogłam się skupić na nabożeństwie. Ale twoja końcowa modlitwa dotknęła mnie. Chcę być dla mojego syna i jego żony tym, kim Chrystus był dla tej kobiety.
Błogosławieństwo (ang. ‘benediction’) oznacza „dobre słowo” albo „mówić dobrze” (od łacińskich słów ‘bene dicere’); jest to przeciwieństwo złorzeczenia, czyli przekleństwa. W takim razie w błogosławieństwie wypowiedzianym do kongregacji pastor błogosławi swoich słuchaczy. Podobnie końcowa modlitwa adresowana do Boga osiąga ten sam cel.
Obie rzeczy reprezentują ostatnie słowo w uwielbieniu. Obie mają na celu błogosławieństwo i podniesienie kongregacji na duchu. Jednak niektóre zamierzone błogosławieństwa nie przekazują żadnego „dobrego słowa”.

   Złe zakończenia
Jeden powszechny błąd polega na zadawaniu ostatniego ciosu tym, którzy nie odpowiedzieli pozytywnie na przesłanie. Pewien żarliwy ewangelista zdjął buty na zakończenie nabożeństwa i uderzył nimi w kazalnicę, aby udramatyzować swoje oburzenie na obojętnych słuchaczy. „Strząsam kurz z moich stóp!” – stwierdził gniewnie. Najwyraźniej nie obchodziło go to, że jego słuchacze, w przeciwieństwie do tych, do których odnosił się Jezus (Mat 10:14), nie odmówili słuchania go, czego dowodem była ich obecność na uwielbieniu. Poza tym, w kontraście do napomnienia Jezusa, kaznodzieja nie opuścił tego miejsca – powrócił następnego wieczoru, chociaż niektórzy z uczestników uwielbienia już nie przyszli.
Drugim nieskutecznym zakończeniem są zawoalowane przeprosiny. „O Panie, robiłem dzisiaj, co mogłem, chociaż było to kiepskie. Ale niech Twój Duch weźmie teraz nawet nasze słabe i skromne wysiłki, aby nie powróciły do Ciebie puste.”
Niestety, diabeł również przyjmuje nasze „słabe i skromne wysiłki” (często tłumaczone jako „kiepskie przygotowanie”) i używa ich do swojego dzieła!
Dla kontrastu, trzeci dobrze znany błąd można by nazwać „Błogosław moje wspaniałe kazanie!”. Brzmi to mniej więcej tak: „O Pa-a-anie, znowu poczuliśmy Twoją świę-ę-ętą obecność. Twoje Sło-o-owo przyszło w wielkiej przekonującej mocy teraz, tak jak w ubiegłym roku, przez Twych proroków prowadzonych przez Ducha Świętego. Cóż innego możemy powiedzieć, jak tylko ‘Niech się wypełni błogosławiona wola Twoja tak gorą-ą-ąco i w pe-e-ełni, jak zostało dzisiaj dane Twoje błogosławione słowo!’”
Na co moglibyśmy odpowiedzieć tak jak starsza pani, która próbowała pochwalić swojego pastora po uwielbieniu: „Każde kazanie, które pastor głosi, podoba mi się bardziej niż następne”.
Czwarte błędne zakończenie przypomina westchnienie ulgi. I tutaj  ja przyznaję się do winy. Po tygodniu niewielkiej ilości odpoczynku z powodu naszego płaczącego dziecka wlokłem się mówiąc rozpaczliwe kazanie i wymówiłem błogosławieństwo z wielkim westchnieniem, które musiało zabrzmieć jak: „Dzięki Bogu, mam za sobą kolejne!” Rytm, ton głosu, nastrój – wszystko stwarza pozytywne albo negatywne wrażenia.
Co więcej, dodajmy te boleśnie nie pasujące do siebie błogosławieństwa: ogłoszenie, o którym zapomnieliśmy wcześniej (i błogosław zajęcia szkółki niedzielnej brata Jonesa o siódmej wieczorem w ten wtorek); zapowiedź następnego nabożeństwa (niech Bóg zachowa was, aż spotkamy się znowu o 7:30 na dwudziestym piątym kazaniu z serii Wspaniałych Fragmentów) oraz list do diaspory (Panie, zachowaj wszystkich naszych członków, których tu nie ma, aby mogli uczestniczyć w tych nabożeństwach odnowieniowych poświęconych celebracji przymierza kościelnego, które wciąż służy dzisiaj jako...).

    Błogosławienie w sposób biblijny
Błogosławieństwa biblijne pozostają popularnym i stosownym sposobem zamknięcia nabożeństwa uwielbieniowego. Prawdopodobnie najbardziej znane to: „Niech ci błogosławi Pan i niech cię strzeże; niech rozjaśni Pan oblicze swoje nad tobą i niech ci miłościw będzie; niech obróci Pan twarz swoją ku tobie i niech ci da pokój” (4 Mo 6:24-26) oraz „Łaska Pana Jezusa Chrystusa i miłość Boga, i społeczność Ducha Świętego niech będzie z wami wszystkimi (2 Kor 13:14).
Inne biblijne błogosławieństwa zawarte są m.in. w wersetach: 1 Królewska 8:57-58; Rzymian 15:5-6, 13, 33; Efezjan 6:23-24; Filipian 4:7-9; 2 Tesaloniczan 3:16, 18; 1 Piotra 5:10-11, 14 oraz 2 Jana 3.
  Kolejnym sposobem biblijnego zakończenia jest powtórzenie lub sparafrazowanie tekstu kazania w błogosławieństwie: „Ponieważ jesteśmy jego dziełem, stworzonym w Chrystusie Jezusie do dobrego dzieła, idźcie z błogosławieństwem Bożym i bądźcie pracownikami Bożymi.”

   Opakowanie tematu uwielbienia

Zakończenie pozostaje „dobrym słowem”, kiedy odzwierciedla i podkreśla temat uwielbienia. Przesłanie na temat „Bóg w Chrystusie” może prowadzić do końcowej modlitwy: „I przez twoją łaskę, która stała się ciałem w Jezusie z Nazaretu, pomóż nam być bardziej łaskawymi dla ludzi wokół nas – naszej rodziny, sąsiadów, znajomych z pracy i szkoły oraz nieznajomych, których mamy okazję spotkać.”
Możemy również zechcieć podkreślić obecność i obietnice uczestników uwielbienia. W końcu, jeśli nie ma uwielbiających, nie ma uwielbienia!
Kiedyś słyszałem, jak diakon mistrzowsko przemawiał do kongregacji w końcowej modlitwie. Powiedział: „Drogi Panie, właśnie usłyszeliśmy dobre przesłanie o byciu Dobrym Samarytaninem i teraz przygotowujemy się do wyjścia. Modlimy się, abyś pamiętał o naszych problemach i o tym, jak niektórzy z nas muszą sami być odnalezieni przez Dobrego Samarytanina. Niektórzy z nas mają wystarczająco siły, aby starać się pomagać innym, ale nie zawsze jest to łatwe. Panie, pomóż nam przynajmniej poznać, że ten, który pierwszy powiedział tę przypowieść, z pewnością wiedział, jak wprowadzić to w czyn. Ponieważ nikt z nas nie może nawet opuścić Jerycha bez Ciebie – liczymy na Ciebie. Więc idź z nami, Panie i prowadź nas, a my postaramy się nie ociągać się za bardzo. W imieniu Chrystusa. Amen.”
Jakie pokrzepiające! Uczestnicy uwielbienia poczuli, że została podkreślona ich obecność i obietnice. Pewien mężczyzna zapytał później diakona: „Skąd wiedziałeś, o czym myślałem?”
Niektóre zakończenia zawierają dziękczynienie za ludzi składających obietnice w czasie nabożeństwa oraz prośbę do Boga o ich wsparcie. Jeśli często używam wspólnego błogosławieństwa, to gdy ktoś wychodzi do przodu, aby złożyć obietnicę, staram się potwierdzić ją w modlitwie końcowej.
Heli zrobił to, kiedy dowiedział się o udręce Anny, gdy modliła się o syna i powiedział jej: „Idź w pokoju, a Bóg Izraela da ci to, o co Go prosiłaś”.Uspokojona Anna odpowiedziała: „Oby twoja służebnica znalazła łaskę w twoich oczach” i odeszła nie będąc już przygnębiona. (1 Sam 1:15-18).
Zróżnicowanie nadaje smaku końcówkom nabożeństwa. Próbowałem wszystkich następujących sposobów z dobrym rezultatem:
- Cicha medytacja zakończona postludium albo słowem amen
- Uczestnicy uwielbienia piszący lub wygłaszający swoje własne modlitwy.
- Czytanie albo śpiewanie stosownej pieśni („Panie, poślij nas z Twoim   błogosławieństwem”, „Błogosławieństwo irlandzkie”).
- Przekazywanie pokoju (podanie sobie rąk albo uścisk ze słowami „Niech pokój Pana będzie z tobą”).
- Ludzie podchodzą do przodu (ewentualnie klękają), aby podzielić się z usługującym swoimi prośbami modlitewnymi albo radością.
- Ludzie zapalają świece albo przyjmują chleb i wodę, które zabierają ze sobą jako symbole Światłości Świata, Chleba Życia albo Żywej Wody.
Używałem również drukowanych modlitw i błogosławieństw innych ludzi. Na przykład takie błogosławieństwo Johna Claypoola:

Idźcie teraz w społeczności z Bogiem Ojcem, a gdy pójdziecie, pamiętajcie: z dobroci Bożej zostaliście zrodzeni na ten świat; z łaski Bożej zostaliście zachowani przez cały dzień, aż do tej godziny; i z miłości Bożej, objawionej w pełni w obliczu Jezusa, jesteście odkupieni. Amen.

Celem nie jest zróżnicowanie, lecz efekt; nie nowinki, ale wpływ. Unikalne zakończenie nabożeństwa – przemyślane, stosowne, dopasowane do intencji uwielbienia – może zapaść w serca wierzących i towarzyszyć im przez cały tydzień. Ostatnie słowa, jakie wypowiadamy – nasze „dobre słowa” – są pomostem między uwielbieniem a światem.

Lee Morris (Berea College, Berea, Kentucky)
Leadership magazine, Spring 1986
Tłumaczenie: Kasia Frąk